Januari 2025

Een Schotse doedelzakspeler staat bij de majestueuze eik. Hij speelt en zingt een lied, als ode aan deze 1500 jaar oude boom. Hij vertelt hoeveel de boom voor hem betekent.

Dit televisiefragment blijft me bij. Want vanwaar die liefde voor een boom?

Mensen en bomen hebben een bijzonder ingewikkelde relatie. Bomen worden gewaardeerd vanwege hun bijdrage aan natuur en cultuur.  Je koestert ze omdat er zoveel dieren in leven, de boom voor schone, koele lucht zorgt en gewoon omdat het mooi is. Wanneer we op houten stoelen zitten, boeken en tijdschriften lezen, onze voeten in klompen stoppen, realiseert menigeen zich niet dat dit allemaal producten zijn afkomstig van een boom.

Hout is overal om ons heen. Daarom is het goed dat er productiebossen zijn met bomen die speciaal voor ons gebruik groeien. Zo kunnen we de andere bomen met rust laten, toch?

Was het maar zo simpel. We zijn een volk van inpolderen. Alles netjes maken, rechte sloten en kanalen, want dat is handiger voor scheepvaart en het werk op het land. Bomen hoeven niet in een polderlandschap, daar hebben we bossen voor aangelegd. Dat nette, opgeruimde, zit in het DNA van de Nederlander. Overdaad schaadt, zeggen we bemoedigend tegen elkaar.

Nu de natuur zich niet langer laat wegsturen, komt het besef dat er toch wel iets aan de hand is.

Maar ja, we moeten wel de vinger aan de pols houden, het moet overzichtelijk blijven in ons kleine overvolle land. Vreemdelingen worden eerst schoorvoetend welkom geheten totdat het er teveel worden. Of het nu mensen, dieren of planten zijn, we willen beheren en beheersen.

Hoe pakt de Nederlander dit aan: we kijken er op toe dat de invasieve soorten worden geruimd. Die horen hier niet, die zijn lastig, zoals de Amerikaanse vogelkers. Woekeren, dat doen ze. En wat te denken van naaldbomen. Volgens puristen zijn dat bomen die hier niet thuishoren. Van oorsprong dan.

We grijpen steeds terug op hoe het was in plaats van het huidige natuuraanbod te omarmen. Ooit waren hier talloze weidevogels, hadden we geen zeearenden en groeiden in de hooilanden de mooiste wilde planten. Nieuwe vormen zijn bedacht, zoals de Oostvaardersplassen. Maar ook dit bleek niet de nieuwe wildernis te zijn. Want een wildernis is okee, maar dan wel netjes achter een hek.

Eigenlijk moeten we weer van voor af aan beginnen. Wat zien we nu, wat raakt ons in de huidige natuur, waar willen we ons sterk voor maken? Uit die 18 miljoen meningen is er misschien eentje die voor ons allemaal geldt: we willen een gezond leven, met goede, verantwoorde producten om ons heen. Een mening die ik er nog aan wil toevoegen is:  we zijn als mens, dier en plant gelijk aan elkaar, we moeten samen leven en dat betekent niet dat je elkaar uitroeit als het te lastig wordt.

De Schot bij de oude eik weet dat. Hij heeft respect voor de boom en eert deze met hetgeen hij te bieden heeft: zang en muziek.