Augustus 2025

Al enkele dagen ben ik mijn werkhandschoenen kwijt. De nieuwe handschoenen voelen anders in de stallen en het hooi. Want die oude vertegenwoordigden iets, een bitterzoete herinnering . Zweet, geronnen bloed en verdrietsporen van de doodsstrijd van mijn paard, vereeuwigd op textiel. Een paar handschoenen, het is niks en tegelijk alles.

Een voorwerp kan veel zeggen. Wij geven er betekenis aan, gevoelens.  Kinderen leven tot ongeveer hun 5, 6^e jaar in de schemerwereld van fantasie en werkelijkheid. Dozen worden garages, Sinterklaas bestaat echt, de pop is een baby.
 We houden allemaal een restje van dit denken in ons.  Ook al zeggen we van niet, de Friese of Nederlandse vlag bijvoorbeeld, maakt als symbool het één en ander los. Zoals de omgekeerde vlaggen, of de vlag om de schouders van een wereldkampioen.

 Hoe zou dat bij dieren zijn? Hebben dieren fantasie? Zijn ze creatief in hun denken?
 Ooit leerde ik op school dat dieren geen zelfbewustzijn hebben. Ze weten niet dat ze bestaan, predikte de docent. We weten inmiddels wel beter en dat is maar goed ook. Het is immers cruciaal in het omgaan met dieren. Dierwaardig of antropomorf (vermenselijken),  volgens mij maakt het helemaal niks uit hoe we dat doen. We zijn immers natuurpartners en er is een wisselwerking tussen mens en dier.  Hond, kat, paard, vele huis- en erfdieren zijn je beste vrienden. Maar hou ze in de gaten, die ‘brave’ dieren…ze weten, voelen en denken veel meer dan wij vermoeden.

Het blijkt dat sommige dieren en mensen best veel gemeen hebben. Ze zeggen wel eens dat een baasje op zijn hond gaat lijken. En wilde dieren dan?  Van chimpansees is bekend dat ze genetisch op ons lijken. Maar wist u dat die vermaledijde wolf ook veel overeenkomsten met ons heeft? Hun sociale gedrag bijvoorbeeld. Oude wolven worden gerespecteerd in de roedel en verzorgd door de anderen (daar kan de mens nog wat van leren). Net zoals zieke wolven, die kunnen rekenen op verzorging door hun roedelgenoten. Er blijft altijd een wolf achter bij de zwakke; voedsel wordt door de andere wolven gebracht. Het gebeurt zelfs dat wolven voedsel uitbraken en aan de oude of zieke geven, zoals ze dat anders voor hun welpen doen. Voor elkaar zorgen, dat herkennen we. Menselijk.
Gevoelens bij dieren is lange tijd onbespreekbaar geweest. Dat besluitvorming, langetermijn-denken, inzicht, anticiperend denken, bij alle levende wezens aanwezig is wordt geaccepteerd. Maar kunnen dieren rouwen, treuren, blij zijn? Wolven rouwen wanneer een familielid zoek is of sterft. Ze zoeken, zijn in verwarring, geprikkeld en soms agressief. Ze huilen, alleen en met elkaar. Dat dieren rouwen heb ik hier thuis in korte tijd twee keer meegemaakt bij de paarden. Zichtbare rouw. En op een dag schudden ze het van zich af, er moet gejaagd en gegeten worden, het hier en nu telt. Iets waar mensen meer moeite mee hebben.
De samenwerking tussen raven en wolven is een bekend verhaal. Raven waarschuwen wolven wanneer ze een prooi zien, wolven scheuren het kadaver open, want dat lukt raven niet. Raven verblijven vaak in de buurt van wolvenholen, jonge raven spelen met jonge wolven. En wij als mensen weten toch ook wel dat je soms door samen te werken betere resultaten behaalt? Alleen hebben wij vaak moeite met verschillen in uiterlijk, identiteit, anders zijn…wolven en raven accepteren elkaar, zonder beding.
Tip:   Het boek waarin talloze prachtige verhalen staan over de wolven: “De wijsheid van wolven” – Hoe ze denken, leidinggeven en voor elkaar zorgen: wat de wolf ons kan leren over mens zijn- geschreven door Elli H. Radinger.   Een regelrechte aanrader.

Mijn werkhandschoenen heb ik weer gevonden. Het was een lesje in loslaten.