De das in Friesland

De das is, net als de mens, een schakel in het leven op aarde. Dassen hebben zich aangepast; ooit leefden ze bovengronds, ooit kregen ze wel 9 of 10 jongen per jaar. Met de komst van de mens in zijn leefgebied, heeft de das een stapje teruggedaan en is een nachtdier geworden.

Dassen zijn voor het ecosysteem belangrijk. Wat ze doen? Door dat gegraaf en gewroet in de bodem zorgen ze voor plantenverstoring wat er toe leidt dat nieuwe planten zich kunnen wortelen en plantenresten beter verteren.  Via hun mest verspreiden ze zaden. De holen met lange gangen geven aan andere dieren plek om te schuilen. Het zijn tevens nieuwe leefgebieden voor amfibieën, ongewervelden, insecten, maar ook kleine zoogdieren, planten en schimmels.

Kortom, de das is een ecosysteemingenieur en behoort terecht tot de beschermde diersoorten (ook hun burcht is wettelijk beschermd).

Iedere medaille heeft een keerzijde. De das zorgt ook wel eens voor overlast en schade. Dassen graven instinctief in hoge zandgronden, zandbulten, zandruggen en zanddijken. In het zand graaft het natuurlijk het best. In Friesland zijn dan ook de meeste dassenburchten te vinden in de Zuid-Oosthoek en Gaasterland. Toch proberen dassen ook wel eens wat andere grondsoorten uit, met beperkt resultaat. Vaak geeft een hoger gelegen plek de doorslag. Vandaar dat er enkele jaren geleden in de spoordijk werd gegraven. Ook gaan dassen wel eens naar keerdijken in het landschap.

In het geval van schade of gevaar voor de veiligheid, moet er uiteraard worden ingegrepen. De landelijke Stichting Das en Boom heeft wat betref spoordijken een protocol ontwikkeld wat met succes enkele keren is toegepast. Ook voor keerdijken bestaat zo’n richtlijn, waar waterschappen mee werken. De das wordt gerespecteerd als beschermd dier en op deze wijze kunnen we goed samenleven met dassen.

Maar hoe is dat voor particulieren? Wanneer je in een dassengebied woont en de dassen je tuin omwoelen op zoek naar voedsel? Er zijn een paar dingen die je zou kunnen doen:

• Verminderen voedselaanbod.
• Conditie van het gazon verbeteren.
• Afsluiten tuin (gaas / stroom).
• Stinkmiddelen.

Dassen zoeken vooral in grasvelden naar wormen, emelten en andere insectenlarven. Het zijn uitstekende gravers en met hun snuit wroeten ze op zoek naar die lekkernijen. Verdwijnen de larven, dan verdwijnt de das ook. Regenwormen is het hoofdvoedsel, dat slurpen ze zo uit het gras zonder te schade aan te richten. Larven kun je bestrijden met aaltjes. De conditie van het grasveld verbeteren zorgt ook voor minder insectenlarven. Wil je de das uit de tuin (of gedeelte) weren, dan is een gaasraster of schrikdraad vaak afdoende. Drie draden op 5,10 en 15 cm of twee draden op 5 en 15 cm boven de grond zijn voldoende. Of stinkmiddelen die in de handel zijn voldoende werken is niet duidelijk, evenmin als muziekgeluiden op een bepaald volume.

Een das in de tuin geeft de mogelijkheid van dichtbij dit mooie dier te observeren. Bezoeken zijn meestal slechts tijdelijk. Er van genieten is vaak de beste oplossing.

• Voor meer informatie over de das verwijs ik u graag naar de websites van Dassenwerkgroepen en Dierenambulances in Friesland. U vindt ze hier